Kitabı yayına hazırlama: metinden baskı ve e-kitaba
Yayına hazırlık, metin tamamlandıktan sonra başlayan tek bir işlem değildir; editoryal, görsel, teknik ve resmî aşamaların birbirini izlediği bir üretim sürecidir. Aşamaların sırasını korumak hem tekrar işini hem de son baskıda kalabilecek hataları azaltır.
Rehberin kısa özeti
- Büyük editoryal değişiklikleri mizanpajdan önce tamamlayın.
- Kapak ve iç tasarımın yalnızca estetik değil, teknik gereksinimleri de vardır.
- ISBN ve bandrol süreçlerini seçtiğiniz yayın modeline göre resmî kaynaktan doğrulayın.
1. Editoryal dosyayı sabitleyin
Önce yapı ve içerik düzeyindeki değişiklikleri tamamlayın; ardından metin editörlüğü ve gerekiyorsa kaynak doğrulama yapın. Büyük değişiklikler sürerken mizanpaja başlamak, sayfa akışının ve numaraların tekrar tekrar bozulmasına neden olur.
Başlık düzeyleri, alıntılar, dipnotlar, tablo ve görsellerin adlandırması tutarlı olmalıdır. İzin gerektiren metin ve görseller için hak durumunu üretimden önce netleştirin.
2. Mizanpaj ve kapak hazırlığını planlayın
Kitap boyutu, yazı karakteri, punto, satır aralığı, kenar boşlukları ve bölüm başlangıçları birlikte düşünülür. İçindekiler, sayfa numaraları, dipnotlar ve görseller seçilen baskı boyutunda kontrol edilmelidir. E-kitapta ise sabit sayfa yerine farklı ekranlara uyum, bağlantılar ve erişilebilirlik önem kazanır.
Kapak tasarımında ön, sırt ve arka kapak tek üretim dosyası olarak hazırlanabilir. Sırt kalınlığı kâğıt ve sayfa sayısına bağlı olduğundan matbaa bilgisi kesinleşmeden son dosya kapatılmamalıdır.
3. Künye ve resmî bilgileri doğrulayın
Eser adı, yazar/çevirmen/editör bilgileri, yayıncı, baskı, ISBN ve diğer künye unsurları birbiriyle uyumlu olmalıdır. ISBN bir kitabı ve belirli yayın biçimini tanımlayan standart numaradır; telif hakkının veya editoryal niteliğin belgesi değildir.
Türkiye’de ISBN, derleme ve bandrol işlemlerinin güncel uygulaması yayın türüne ve sorumlu yayıncıya göre değişebilir. İşlemleri eski blog yazılarından değil, Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü ile Telif Hakları Genel Müdürlüğünün güncel sayfalarından kontrol edin.
4. Son okuma ve prova yapın
Son okuma, mizanpajlı dosya üzerinden yapılmalıdır; çünkü satır sonları, başlık konumları, sayfa numaraları, boş sayfalar ve görsel yerleşimleri ancak bu aşamada görülebilir. Düzeltmelerin tasarıma doğru aktarıldığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Basılı kitapta mümkünse fiziksel prova nüshası; e-kitapta farklı ekran boyutları ve okuma uygulamaları test edilmelidir. Baskı onayından sonra metinsel değişiklik yapılması yeni hata riski oluşturur.
5. Arşiv ve dağıtım dosyalarını ayırın
Kaynak dosyaları, kullanılan lisanslı yazı karakterlerini, görsel izinlerini, kapak ve iç sayfa üretim dosyalarını düzenli bir arşivde saklayın. Matbaa PDF’i, e-kitap dosyası ve tanıtım görselleri birbirinden farklı amaçlara hizmet eder.
Dağıtım kanalının istediği dosya biçimi, metadata, fiyatlandırma ve bölge koşullarını yüklemeden önce kontrol edin. Ticari platformların koşulları değişebileceği için her yeni baskı veya sürümde yeniden doğrulama yapın.
Bir sonraki adıma geçmeden önce
- Editoryal değişiklikler tamamlandı ve son metin sürümü belirlendi.
- Başlık, alıntı, dipnot, görsel ve kaynak düzeni tutarlı.
- Kapak ve mizanpaj seçilen baskı ölçüsüne göre hazırlandı.
- Künye, ISBN ve gerekiyorsa bandrol bilgileri resmî kaynaktan doğrulandı.
- Mizanpajlı PDF üzerinde son okuma yapıldı.
- Basılı prova veya e-kitap cihaz testleri tamamlandı.
- Kaynak ve dağıtım dosyaları ayrı, yedekli biçimde arşivlendi.
Güncel ve özgün kaynağa gidin
Resmî işlemler ve kurum koşulları zaman içinde değişebilir. Başvuru yapmadan önce bağlantıdaki güncel açıklamayı kontrol edin.
Farklı dillerdeki makaleleri ve kaynakları tarayıcınızın çeviri özelliği veya çevrim içi çeviri araçlarıyla Türkçeye çevirerek okuyabilir; metni seslendirme araçlarıyla dinleyebilirsiniz. Otomatik çeviri anlam hataları içerebilir; özellikle teknik terimleri ve önemli ifadeleri özgün metinle karşılaştırın.