Kitabımı yayımlatmak istiyorum: nereden başlamalıyım?
Bir kitabın yayımlanma süreci yalnızca dosyayı bir yayınevine göndermekten ibaret değildir. Önce metnin hangi aşamada olduğunu görmek, uygun yayın yolunu seçmek ve başvuru koşullarını dikkatle incelemek gerekir. Aşağıdaki yol haritası karar vermenizi kolaylaştırır; hiçbir adım yayımlanma garantisi anlamına gelmez.
Rehberin kısa özeti
- Dosyanın editoryal durumunu başvurudan önce belirleyin.
- Yayın modelini, bütçeyi ve hak devrini birbirinden ayırın.
- Her yayınevinin güncel başvuru koşulunu kendi sitesinden kontrol edin.
1. Dosyanızın gerçekten bittiğinden emin olun
İlk taslağın tamamlanması, kitabın yayıma hazır olduğu anlamına gelmez. Metni bir süre dinlendirmek; kurgu, yapı, anlatıcı, bilgi doğruluğu ve dil bakımından yeniden okumak gerekir. Roman ve öyküde olay örgüsü ile karakter gelişimi; araştırma ve düşünce kitaplarında ise kaynakların doğrulanması özellikle önemlidir.
Dosyanın güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini göremiyorsanız önce lektörlük ya da dosya değerlendirme hizmeti düşünülebilir. Bu çalışma metni doğrudan değiştirmekten çok, hangi editoryal müdahaleye ihtiyaç olduğunu görünür kılar.
2. Size uygun yayın yolunu seçin
Geleneksel yayınevi modelinde yayınevi dosyayı kendi yayın çizgisi, okur kitlesi ve programı doğrultusunda değerlendirir. Kabul halinde editoryal hazırlık, üretim ve dağıtımın kapsamı sözleşmeyle belirlenir. Yazardan ücret talep edilen yayın modellerinde ise baskı, dağıtım ve tanıtım kalemlerinin tam olarak neyi içerdiği ayrıca incelenmelidir.
Kendi yayınınızı yönetmek de mümkündür; ancak editörlük, son okuma, kapak, mizanpaj, ISBN, bandrol, baskı, e-kitap üretimi, satış kanalları ve tanıtım gibi sorumluluklar bu durumda farklı hizmet sağlayıcılar arasında size ait olabilir.
3. Başvuru dosyanızı yayınevine göre hazırlayın
Her yayınevinin kabul ettiği tür, dosya biçimi ve başvuru yöntemi farklıdır. Yayınevinin güncel sayfasında tam dosya mı yoksa örnek bölüm mü istediğini; özet, yazar özgeçmişi veya iletişim bilgisi talep edip etmediğini kontrol edin. Toplu ve ilgisiz başvurular yerine, yayın çizgisi dosyanızla örtüşen kurumlara özenli başvuru yapmak daha sağlıklıdır.
Dosyanızı okunabilir bir biçimde adlandırın; sürüm karmaşasını önleyin ve gönderdiğiniz tarih ile belgeleri kaydedin. Yayınevinin açıkladığı değerlendirme süresine uymadan art arda ileti göndermekten kaçının.
4. Sözleşmeyi imzalamadan önce okuyun
Sözleşmede hangi hakların, hangi süre ve coğrafya için devredildiği açık olmalıdır. Basılı kitap, e-kitap, sesli kitap, çeviri, uyarlama ve yeniden baskı hakları aynı şey değildir. Baskı adedi, telif hesabı, ödeme dönemi, nüsha hakkı, fesih koşulları ve eser üzerindeki değişikliklerin onay süreci de belirsiz bırakılmamalıdır.
Anlamadığınız bir maddeyi imzalamadan önce sorun; gerektiğinde fikrî haklar konusunda uzman bir hukukçudan görüş alın. Telif hakkı, ISBN ve bandrol birbirinden farklı kavramlardır.
5. Kabulden sonra üretim sürecini izleyin
Yayın kararı alındıktan sonra geliştirici editörlük, metin editörlüğü, son okuma, kapak ve mizanpaj aşamaları planlanır. Her aşamada hangi sürümün onaylandığını yazılı olarak takip etmek, son dakika hatalarını azaltır. Baskı ya da dijital dağıtım öncesi son prova mutlaka kontrol edilmelidir.
ISBN ve bandrol gibi resmî işlemlerin sorumlusu seçilen yayın modeline göre değişebilir. Güncel işlem ve istisnalar için Kültür ve Turizm Bakanlığının ilgili sayfaları esas alınmalıdır.
Bir sonraki adıma geçmeden önce
- Dosyanın son sürümünü tek dosyada topladım.
- Metnin değerlendirme, editörlük veya son okuma ihtiyacını belirledim.
- Türüme uygun yayınevlerini ve güncel başvuru koşullarını araştırdım.
- Özet, kısa özgeçmiş ve istenen örnek bölümleri hazırladım.
- Sözleşmedeki hak, süre, ödeme ve fesih maddelerini kontrol edeceğim.
- Resmî yayın işlemlerini güncel kurumsal kaynaklardan doğrulayacağım.
Güncel ve özgün kaynağa gidin
Resmî işlemler ve kurum koşulları zaman içinde değişebilir. Başvuru yapmadan önce bağlantıdaki güncel açıklamayı kontrol edin.
Farklı dillerdeki makaleleri ve kaynakları tarayıcınızın çeviri özelliği veya çevrim içi çeviri araçlarıyla Türkçeye çevirerek okuyabilir; metni seslendirme araçlarıyla dinleyebilirsiniz. Otomatik çeviri anlam hataları içerebilir; özellikle teknik terimleri ve önemli ifadeleri özgün metinle karşılaştırın.